Metody pracy z uczniem niepełnosprawnym

                                   Metody pracy z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie

 

METODA PORANNY KRĘG

            Metoda ta jest metodą wielozmysłową (polisensoryczne), obejmującą swym zasięgiem wszystkie zmysły: dotyk, słuch, wzrok, węch, smak. Metodę tę  opracowała Hedwig Abel (Niemcy), a zaadoptował dla młodszych dzieci Jacek Kielina. Przedstawione w niej oddziaływania mają pobudzać zmysły w sposób odmienny dla każdej pory roku, aby podkreślać zmiany zachodzące   w przyrodzie. Otaczający nas świat jest źródłem zróżnicowanych bodźców, a pora roku kojarzy się z kolorem, smakiem, obrazem, zapachem itp. Metoda Porannego Kręgu przypisuje każdej z pór roku inną symbolikę, narzuca kolor, żywioł, smak, zapach, bodźce wzrokowe, słuchowe. Wielostronne pobudzanie zmysłów jest najlepszym sposobem przekazywania informacji o tym co znajduje się wokół nas, a najlepszymi pomocami dydaktycznymi są te zaczerpnięte z przyrody. Stymulacja polisensoryczna, to nauka życia przez życie, to celowe kształtowanie bodźców w celu wywołania zaplanowanych wrażeń i uczuć. Umożliwia poznawanie poprzez patrzenie, słuchanie, dotykanie, wąchanie i smakowanie czyli tworzenie globalnego, wielozmysłowego obrazu danego pojęcia. Należy pamiętać, że zmysły to podstawa rozwoju każdego człowieka bowiem dostarczają one informacji o otaczającym nas świecie, wpływając na proces uczenia się i poznawania. Bez ich aktywizacji rozwój człowieka jest niemożliwy. Każda pora roku kojarzy się nam z kolorem, smakiem, obrazem, zapachem. Metoda Porannego Kręgu przypisuje każdej z pór roku inną symbolikę. Tutaj kalendarz narzuca kolor, żywioł, smak, zapach, bodźce wzrokowe, słuchowe, wystrój sali – wszystko czym planujemy stymulować naszych wychowanków.

Metoda stymulacji polisensoryczne polega na pobudzaniu wszystkich zmysłów za pomocą symboli podstawowych, których źródłem jest świat przyrody.

Są to takie symbole jak:

·       żywioły

·       barwy

·       zapachy

·       smaki

·       wrażenia dotykowe i termiczne

Organizując „ poranny krąg” nauczyciel nie zamierza czymkolwiek zastąpić bodźców płynących ze świata natury, są one dla niego tylko inspiracją. Kluczowym celem zajęć winno być spotkanie, przyjemne i satysfakcjonujące dla obu stron. Zależy to w dużym stopniu od naszej postawy, od naszej motywacji, od tego, w jakim stopniu uda się nam przezwyciężyć własną senność, zły nastrój, zostawić za drzwiami własne problemy, tak by w sposób możliwie całkowity skoncentrować swoją uwagę na osobach, z którymi się spotykamy. Szczególne znacznie ma to w momencie, gdy podchodzimy do dziecka i wchodzimy z nim w bliski kontakt wzrokowy i dotykowy, masując mu dłonie, śpiewając piosenkę, wymawiając jego imię. Są to najważniejsze momenty zajęć.

Rodzaje bodźców na, których opierają się zajęcia „Porannego Kręgu”

Bodźce wzrokowe:

Najważniejszym bodźcem wzrokowym jest nauczyciel prowadzący zajęcia:

·      elementem najbardziej oddziałującym na dzieci jesteśmy my sami: nasza postawa, nastrój uwidaczniający się w postawie ciała, twarzy, ruchach;

·      pozostałe elementy są tylko narzędziami mającymi stworzyć nastrój, atmosferę, jego oprawę i rytuał.

 

Od nauczyciela zależ jakość zajęć:

- język ciała ( nauczyciel rozluźniony lub spięty, zmęczony lub tryskający energią),

- głos ( dzięki odpowiedniej głośności oraz szybkości mówienia możemy uspokoić lub pobudzić, stworzyć atmosferę oczekiwania lub radości),

- kontakt wzrokowy ( główne źródło rozwoju dialogu).

 

Duże znaczenie w odbiorze wzrokowym mają barwy. Do każdej pory roku przypisany jest inny kolor

ü  jesień – kolor żółty, kolor dojrzałych owoców i spadających liści; jest kojarzony z radością

            życia, barwa żółta wzmacnia wolę, przekazuje ciepło serca;

ü  zima – kolor biały, do której należy także błękit, który przypomina zimowy chłód, jest

            kolorem ciszy i spokoju;

ü  wiosna - kolor zielony symbolizujący budzenie się do życia przyrody, zieleń łagodzi,

            przynosi zadowolenie, uspokaja i odpręża;

ü  lato - kolor czerwony kojarzony z gorącem oraz rozgrzanym słońcem, bardzo silnie pobudza.

 

Można dostosować salę używając różnych elementów kolorystycznych związanych z daną pora roku np.: powiesić na ścianach płachty materiału, przystroić szafki lub półki balonikami, użyć podkładek na stół w odpowiedniej barwie.

 

Bodźce dotykowe:

ü Szczególną uwagę powinniśmy poświęcić naszym rękom, dotyk powinien być przekonujący i precyzyjny, a nie mechaniczny i bezmyślny.

ü Podstawową propozycją jest masaż dłoni wykonany na przywitanie, towarzyszy mu piosenka, dzieci „przeżywają” swoje ręce przez masowanie ich, głaskanie czy uciskanie.

ü Olejek używany do masażu najpierw rozgrzewa się we własnych dłoniach, powinien mieć własny, charakterystyczny dla danej pory roku zapach, taki sam jak wydziela lampka zapachowa, co wywołuje dodatkowe skojarzenia z pomieszczeniem i sytuacją, w jakiej odbywa się masaż.

 

Zapachy podobnie jak kolory, oddziałują na naszą psychikę

 

ü  podczas jesieni używamy lawendy, która łagodzi napięcia, uspokaja, wzmacnia,

ü  do zimy przypisana jest mięta, działa uspokajająco, wzmacniająco i rozluźniająco, oczyszcza drogi oddechowe,

ü  wiosną używamy olejku cytrynowego, który działa antyseptycznie, pobudza apetyt i ożywia,

ü  do lata przyporządkowujemy zapach różany, działa on kojąco, uśmierza złość, gniew, „leczy” bezsenność, pomaga rozładować stres.

 

Słuch 

Każdej porze roku przypisany jest inny instrument muzyczny będący źródłem bodźców dźwiękowo - wibracyjnych

ü  Jesienią gramy wiatrem na dzwonach rurowych.

ü  Zimą posługujemy się dzwonkami i trójkątem.

ü  Wiosną używamy bębna.

ü  Latem jest to gong ( typu kościelnego) oraz grzechotka z piaskiem.

 

Bodźce smakowe:

 

Ich celem jest zwiększenie wrażliwości warg i języka, by pomóc w przeżywaniu przyjemności smakowania i delektowania się pokarmami. Ważny jest nie tylko smak, ale i zapach pokarmu.

ü  Jesienią podajemy dzieciom miód lub krem orzechowy.

ü  Zimą dzieci smakują miętowe pastylki w czekoladzie.

ü  Wiosną podajemy cytrynę posypaną cukrem, by poznały smak gorzko-kwaśny.

ü  Latem słodką konfiturę z wiśni.

 

W każdej porze roku możemy uczyć dzieci innej samogłoski :

• Jesienią jest to głoska „ e ”

• Zimą „ a ”

• Wiosną „ o ”

• Latem „ i ”

 

Wypowiedzenie jej będzie stanowić reakcję dziecka na wywołanie jego imienia, w ciemnym pokoju jako element nawiązania dialogu. Gdy dziecko odpowie, mówimy do niego kilka serdecznych, podtrzymujących dialog słów.

 

Równie ważną rolę odgrywają żywioły: powietrze, ogień, woda i ziemia. Są to bodźce bardzo cenne ze względu na charakter polisensoryczny i łatwo je dopasować do pór roku: jesień – powietrze, zima – woda, wiosna – ziemia, lato- ogień.

 

 

Powietrze - podstawowym rytmem naszego ciała jest oddychanie, powietrze potrzebne jest do życia. Na dworze odczuwamy powietrze jako coś delikatnego lub gwałtownego. Wiatr czujemy na skórze, jego działanie możemy zobaczyć i usłyszeć.

 

Woda – życie wzięło swój początek w wodzie oceanów, każdy z nas pierwsze dziewięć miesięcy życia spędza w wodach płodowych. Nasze ciało składa się w dużym procencie z wody. Możemy słuchać plusku wody, oglądać ją, poczuć jej krople i doświadczyć ciepła i zimna. Woda zimą zmienia się w lód – w czasie zajęć możemy stosować bodźce wywołane kontaktem z lodem, śniegiem.

 

Ziemia – szukamy podświadomie łączności z ziemią, która nas żywi i karmi. Stanowi nie tylko bodziec wzrokowy ale ma też swój zapach. Ziemię w czasie zajęć może symbolizować glina, którą smarujemy ręce dzieci.

 

Ogień to bodziec wzrokowy, ale daje też ciepło. Ogień zawsze fascynował człowieka. Przyciągał go, a jednocześnie wzbudzał lęk. Ogień przeżywamy jako coś pomocniczego, koniecznego, ale i groźnego.

 

 

CELE METODY PORANNEGO KRĘGU

 

Cel główny:

 

Głównym celem jest budowanie u uczniów poczucia radości, bezpieczeństwa, a co za tym idzie wzajemnego zaufania i komunikacji poprzez dostarczanie im określonej ilości i jakości bodźców sensorycznych pobudzających zmysły do działania.

W czasie „ porannego kręgu” chciejmy spotkać się z dziećmi jak najpełniej, przynosząc im poczucie bezpieczeństwa, ofiarowując przyjemność i zadowolenie.

Temu właśnie służy utworzenie kręgu, ciepły nastrój panujący w pomieszczeniu, zapalona świeca, znajomy zapach czyli rytuał, którego reguły są dobrze znane. Każdy element „porannego kręgu” powinien być dla dziecka przewidywalny, a więc bezpieczny.

 

Cele podrzędne:

 

Stymulacja percepcji wzrokowej:

- aktywizowanie zmysłu wzroku (doświadczanie bodźców wzrokowych),

- rozwijanie spostrzegawczości, koncentracji wzrokowej,

- wydłużanie czasu koncentracji wzroku na bodźcach wizualnych,

- rozwijanie kierunkowości spostrzegania (zdolności poruszania oczami we wszystkich

kierunkach i podążania wzrokiem za poruszającymi się przedmiotami),

- rozwijanie pamięci wzrokowej (przewidywanie kolejności następujących po sobie

czynności, przedmiotów, barw),

- kształcenie analizy i syntezy wzrokowej,

- oddziaływanie za pomocą barw na nastrój , samopoczucie i aktywizację dziecka.

 

Stymulacja percepcji słuchowej:

- aktywizowanie zmysłu słuchu,

- poszerzanie zasobu doświadczeń w zakresie percepcji słuchowej,

- usprawnianie koncentracji na bodźcach słuchowych,

- zmniejszanie lęku przed dźwiękami nieznanymi

- reagowanie na różne sygnały (szukanie źródła dźwięku),

- rozwijanie umiejętności różnicowania dźwięków otoczenia i dźwięków mowy (dźwięki

różnych przedmiotów, instrumentów, dźwięki natury, głos ludzki),

- doświadczanie znaczenia pojęć: cicho - głośno, dźwięki wysokie - niskie, szybkie - wolne,

przerywane - ciągłe,

- rozwijanie pamięci, analizy i syntezy słuchowej,

- rozwijanie koordynacji słuchowo - ruchowej i słuchowo - wzrokowej,

- aktywizowanie uczniów do wytwarzania dźwięków przy pomocy różnych przedmiotów,

instrumentów, aparatu głosowego,

- oddziaływanie na samopoczucie i nastrój.

 

Stymulacja percepcji dotykowej:

- zachęcanie ucznia do badania przedmiotów o różnej fakturze (aktywizacja zmysłu dotyku),

- nabywanie różnych doświadczeń dotykowych (ciepło - zimno, sucho - mokro, szorstko -

gładko itp.) i łączenie ich z różnymi przedmiotami i sytuacjami (rozwijanie pamięci

dotykowej),

- wyczuwanie poszczególnych części ciała w trakcie masowania ich różnymi materiałami.

 

Stymulacja percepcji węchowej:

- aktywizacja zmysłu węchu,

- gromadzenie doświadczeń węchowych (poznawanie różnych zapachów),

- poszukiwanie źródła zapachu,

- kojarzenie zapachu z różnymi substancjami.

 

Stymulacja percepcji smakowej:

- aktywizacja zmysłu smaku, - rozwijanie percepcji smakowej (akceptacja nowego smaku, posiłku),

- reagowanie na określony smak i nabywanie umiejętności różnicowania smaku.

 

Stymulacja zmysłu równowagi: - doświadczanie ruchu, - normalizowanie napięcia mięśniowego, - rozwijanie orientacji w schemacie ciała, - rozwijanie orientacji przestrzennej, - wzbogacanie aktywności.

 

 

 

 

Aktywizacja poszczególnych zmysłów za pomocą bodźców stosowanych w metodzie porannego kręgu przeprowadzana jest zawsze według stałego schematu, dzięki czemu dzieci uczą się identyfikować działania i przewidywać zdarzenia, co ma znaczący wpływ na rozwijanie u nich poczucia bezpieczeństwa.

Główną formą prowadzenia zajęć metodą porannego kręgu jest forma grupowa, która ma duże znaczenie dla uspołeczniania dzieci zwłaszcza z głęboką niepełnosprawnością intelektualną.

Dzieci siedzą w kręgu zwrócone do siebie twarzami. Nauczyciel podchodzi kolejno do każdego dziecka i wspólnie z nim wykonuje daną czynność. Dziecko jest zmuszone do czekania na swoją kolej, co pozwala mu na odbieranie wrażeń płynących z przebywania z innymi, obserwowania ich w takiej samej sytuacji, w tym samym działaniu, zainteresowania ich ruchami czy minami.

Umożliwiamy dzieciom bycie w grupie, ale nie pozbawiamy indywidualnego kontaktu                         z nauczycielem.

 

 

ETAPY PORANNEGO KRĘGU

 

1. Zapalenie lampki zapachowej (jesień – lawendowy, zima – miętowy, wiosna – cytrynowy, lato – zapach różany).

2. Obejście z lampką kręgu dzieci, wymienienie imion, zwrócenie uwagi na cechy ognia

ciepły, jasny.

3. Śpiewanie powitalnej piosenki, w której wymienia się imię każdego dziecka,

i jednoczesne masowanie dłoni oliwką zapachową (zapach oliwki powinien być taki sam

jak lampki zapachowej, piosenką mogą być np. dwukrotnie powtarzające się słowa „Witaj

... (imię dziecka), jak się masz. Wszyscy cię witamy. Wszyscy cię kochamy, bądź wśród

nas”.

4. Krótkie opowiadanie o danej porze roku, w którym możemy pokazać różne ciekawostki

przyrodnicze z nią związane (wiosna – podlewanie rzeżuchy, zboża w doniczkach, lato –

zwrócenie uwagi na wysoką temperaturę; przy demonstracji możemy otwierać okna,

jesień – oglądanie liści i kasztanów, zima – obserwowanie śniegu, zwrócenie uwagi na niską temperaturę).

5. Spotkanie z żywiołem

wiosna – rozcieramy dzieciom glinę na dłoniach, najpierw jest mokra, śliska i zimna, a później ciepła, szorstka i krucha;

lato – zapalamy świece lub lampion, opowiadamy o ogniu i pokazujemy jego właściwości, na koniec zdmuchujemy lub zalewamy ogień wodą;

jesień – rozwiewamy suche liście, poruszamy tkaninami na ścianach, rozwiewamy włosy

dzieciom suszarkami;

zima – demonstrujemy wodę w stanie ciekłym i stałym, dzieci dotykają lodu, który jest

zimny, śliski, i mokry.

6. Demonstracja instrumentu muzycznego - gra nauczyciel i jeśli to możliwe, dzieci; - wiosną na bębnie, - latem na gongu, - jesienią na dzwonach rurowych, - zimą na dzwonkach i trójkącie. 7. Zakładanie na głowy dzieci kolorowych chust - kolor chusty zgodny z barwą pory roku,

następnie dziecko samo (lub z pomocą) ściąga chustę z głowy.

8. Zaciemnienie sali - szukanie z lampką dzieci, wymawianie ich imion, dziecko w miarę

możliwości odpowiada odpowiednią głoską; wiosną – „o”; latem – „i”; jesienią – „e”; a zimą – „a”, albo inaczej daje znak, gdzie się znajduje, na przykład przez podniesienie ręki

albo nogi).

9. Zapalenie lampy nadfioletowej - w ciemnościach i w świetle nadfioletowym pokazujemy

fosforyzujące zabawki, zimą możemy rozdmuchiwać kawałki białego papieru jako płatki

śniegu).

10. Zastosowanie bodźców smakowych - podajemy dzieciom jedzenie o odpowiednim

smaku (pamiętajmy o higienie i osobnej łyżeczce dla każdego dziecka):

- latem – słodką wiśniową konfiturę, - jesienią – miód lub krem orzechowy, - zimą – miętowe pastylki, - wiosną – cytrynę z cukrem.

11. Gaszenie lampki zapachowej.

 

 

 

Podsumowanie

Metoda „ Poranne Kręgu” jest określana jako wielozmysłowa. Jej szczególnym walorem jest bowiem fakt, że obejmuje swym zasięgiem wszystkie zmysły: dotyk, wzrok, słuch, węch i smak. Oddziaływania na zmysły mają je aktywizować w sposób odmienny dla każdej pory roku. Metoda ta zakłada, że polisensoryczne pobudzanie zmysłów jest najlepszym sposobem przekazywania cennych informacji o tym co nas otacza i że najlepszymi pomocami dydaktycznymi są te zaczerpnięte z natury. Metoda ta jest cenna też z tego względu, że formą zajęć jest spotkanie grupowe, które umożliwia kontakt z rówieśnikami. Jej przebieg zmusza dziecko do czekania na swoją kolej, co pozwala na odbieranie wrażeń płynących z przebywania z innymi dziećmi, obserwowania ich w takiej samej sytuacji, w tym samym działaniu, zainteresowania ich ruchami czy minami. Niewątpliwie jest to korzystne dla naszych uczniów, gdyż umożliwia im bycie w grupie, ale zarazem nie pozbawia indywidualnego kontaktu z nauczycielem. Każdy element „porannego kręgu” jest dla dziecka przewidywalny, a więc bezpieczny. Metoda ta buduje u uczniów poczucie radości, wzajemnego zaufania i bezpieczeństwa.

Jesteśmy przekonane, że metoda ta trafi do dzieci i się im spodoba. Mamy też nadzieję, że spotka się z zainteresowaniem ze strony nauczycieli, gdyż w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną komunikowanie i odbieranie otaczającego świata odbywa się przede wszystkim na poziomie zmysłów. Kluczowym celem „Porannego Kręgu” winno być spotkanie przyjemne i satysfakcjonujące dla obu stron. Czy takie będzie dla dzieci, zależy w dużym stopniu od nas. Czy takie będzie dla nas, zależy wyłącznie od nas samych.

Chciejmy więc w czasie „ porannego kręgu” spotkać się z dziećmi jak najpełniej, przynosząc im poczucie bezpieczeństwa, ofiarowując przyjemność i zadowolenie.

 

 

 

 

Bibliografia:

1.     Kielin J.: „ Rozwój daje radość ” GWP 1999.

2.     Chodkowska M. (1998) „ Pedagogika specjalna wobec potrzeb teraźniejszości i wyzwań przyszłości ”, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

3.     Kościelak R. (1989) „ Psychologiczne podstawy rewalidacji upośledzonych umysłowo”, Warszawa, PWN.

4.     Kościelska M. (1998) „ Oblicza upośledzenia ”, Warszawa, PWN.

5.     Piszczek M. (2000) „ Edukacja uczniów z głębokim upośledzeniem umysłowym ”, Warszawa, CMPP-P MEN.

6.     Mass. Violeta „ Uczenie przez zmysły – wprowadzenie do teorii integracji sensorycznej ” – WSiP, Warszawa 1998.

7.     Frochlich A. – „ Jak to pachnie i smakuje ” – Wydawnictwo „Jedność”, Kielce 2002.

 

 

 

 pozdrawiam serdecznie Sławomir Wiewióra 

P.S. zachęcam do komentowania i zapraszam do współtworzenia bloga 

 

Dalsze propozycje metod pracy z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie

 Metody pracy z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie

 

METODA DOBREGO STARTU M. BOGDANOWICZ

Metoda Dobrego Startu (MDS) została opracowana przez Martę Bogdanowicz w czasie bezpośredniej pracy z dziećmi w przedszkolach, szkole, poradni zdrowia psychicznego, ośrodkach dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną i autyzmem. Autorka rozpoczęła pracę nad MDS w latach 1967/68. Inspiracją stała się ustna informacja prof. Hanny Jaklewicz o zajęciach z dziećmi, jakie widziała w jednym z ośrodków neuropsychiatrii dziecięcej w Paryżu, prowadzonych według francuskiej metody Bon Départ autorstwa T. Bugnet Van der Voort. Metoda została ukształtowana w ciągu 10 lat prowadzenia całorocznych zajęć z dziećmi w oparciu o wspomnianą inspirację oraz założenia teoretyczne i praktykę pedagogiki przedszkolnej, specjalnej i nauczania początkowego, w oparciu na koncepcjach autorów takich jak: J. A Komeński, O. Decroly, M. Montessori, J. Ayres, E.Jaques -Dalcroze. Całość doświadczeń stworzyła podstawy do opublikowania  w 1985 roku pierwszego podręcznika. Pierwszy program zajęć dla  dzieci w wieku przedszkolnym i niepełnosprawnych intelektualnie autorka opublikowała wraz z Danutą Szlagowską (autorką piosenek) w roku 1996. Metoda Dobrego Startu nieustannie się rozwija dzięki pracy z dziećmi o określonych potrzebach rozwojowych i specjalnych potrzebach edukacyjnych. Przy współpracy Małgorzaty Barańskiej i Ewy Jakackiej, także Małgorzaty Szewczyk, powstały nowe programy, które uwzględniają te zróżnicowane potrzeby, powstają także pomysły kolejnych.

 

Założenia Metody Dobrego Startu

Głównym założeniem MDS jest wspomaganie rozwoju psychomotorycznego dziecka poprzez odpowiednio zorganizowaną zabawę i aktywne wielozmysłowe uczenie symboli graficznych: łatwych wzorów, wzorów literopodobnych, liter i znaków matematycznych. Realizacja tego założenia odbywa się poprzez rozwijanie funkcji, które biorą udział w uczeniu się czytania i pisania (poznawczych: wzrokowo-przestrzennych, słuchowo-językowych i ruchowych) oraz ich współdziałania (integracji percepcyjno-motorycznej). Inne cele to kształtowanie lateralizacji, świadomości schematu ciała (jego części oraz lewej i prawej strony) i przestrzeni. MDS reprezentuje zatem polisensoryczne, aktywne podejście do pracy z dziećmi. Występują w niej trzy elementy:

·       element motoryczny to ćwiczenia ruchowe, ruchowo-słuchowe, a także ruchowo-słuchowo-wzrokowe czyli  ruchy zharmonizowane z rytmem piosenki, wykonywane podczas reprodukowania znaków graficznych;

·       element słuchowy to piosenki, wierszyki, zdania, wyrazy;

·       element wzrokowy to znaki graficzne (łatwe wzory, wzory literopodobne, litery i znaki matematyczne).

Podstawowe formy:

v  „Piosenki do rysowania” –dla najmłodszych dzieci, w celu wspierania ich rozwoju.

v  „Piosenki i znaki” –dla dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, w celu przygotowania do nauki pisania i czytania, a w szczególności dla dzieci 6-7 letnich w klasach „0”.

v  „Piosenki i litery” –dla uczniów rozpoczynających naukę czytania i pisania w klasie „0” i „I” oraz dla uczniów dyslektycznych, a w szczególności:

v  A) dla uczniów z klas „0” i „I” w celu polisensorycznego uczenia się 22 liter

v  B) dla uczniów klas „I” w celu polisensorycznego uczenia się specyficznie polskich liter

v  C) dla uczniów „ryzyka dysleksji” i uczniów dyslektycznych

v  D) dla starszych uczniów, którzy mają trudności w nauce czytania i pisania

 💖💖💖💖💖💖💖💖💖💖💖💖💖💖💖💖

Struktura zajęć prowadzona Metodą Dobrego Startu

1.     Zajęcia wprowadzające

2.     Zajęcia właściwe

A)   Ćwiczenia ruchowe

B)   Ćwiczenia ruchowo – słuchowe

C)   Ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe

3.     Zajęcia końcowe

Zajęcia wprowadzające: 

Na początku należy zacząć od ćwiczeń koncentracji uwagi i orientacji w przestrzeni. Mogą mieć formę przywitania i zabawy ruchowej. Dzieci uczą się rozróżniać i nazywać części ciała i odróżniać strony oraz kierunki. Następnie dzieci uczą się nowej piosenki, która będzie im towarzyszyła. Omawiana jest jej treść, wyjaśniane są niezrozumiałe słowa.

Kompetencje

·       Kształtowanie kompetencji fonologicznych opiera się na ćwiczeniach w różnicowaniu i rozpoznawaniu dźwięków mowy, analizy i syntezy struktur śródsylabowych, analizy sylabowej i fonemowej słów, dokonywaniu operacji na strukturach śródsylabowych, sylabach i głoskach.

·       Kształtowanie kompetencji syntaktycznej odbywa się za pomocą różnych ćwiczeń, takich jak wydzielenie z tekstów zdań, słów i przekształcenie form gramatycznych.

·       Kształtowanie kompetencji semantycznej dokonuje się dzięki ćwiczeniom poszerzającym słownictwo oraz podnoszeniu jego wrażliwości na znaczenie słów, różnicowanie znaczeń

.

Zajęcia właściwe:

Zawierają one trzy rodzaje ćwiczeń coraz bardziej złożonych i kolejno wprowadzanych w czasie zajęć.  Dzięki temu na coraz wyższym poziomie następuje aktywizacja funkcji percepcyjnych i ruchowych. Zajęcia właściwe należy rozpocząć od ćwiczeń ruchowych. Zabawa ruchowa, nawiązująca do treści piosenki powinna ćwiczyć umiejętność utrzymywania równowagi i sprawność ruchową całego ciała, w tym ruchów rąk. Ćwiczenia ruchowo-słuchowe polegają na przykład na śpiewaniu piosenki, wystukiwaniu ich rytmu na bębenku, na woreczki z grochem itp. Ćwiczenia opierają się także na ruchach poszczególnych części, a później całego ciała w rytm śpiewanej piosenki. Ćwiczenia ruchowo – słuchowo –wzrokowe opierają się na nauce wykonywania wzorów lub liter w rytm jednocześnie śpiewanej piosenki.

Przebieg ćwiczeń

·       Stopień trudności ćwiczeń powinien być stopniowany. Nauczyciel powinien pokazywać każdą czynność. Odtwarzanie wzoru powinno odbywać się za pomocą coraz trudniejszych narzędzi – ręką, palcem, narzędziami graficznymi. Wzór powinien być na początku odtwarzany w dużej przestrzeni – w powietrzu, a następnie zmniejszany.

·       Używanie różnych narzędzi uczy prawidłowego chwytu i sposobu ich trzymania. Częste zmiany narzędzi ułatwiają wykształcenie się świadomości napięcia mięśniowego ręki i kontrolowania go. Wpływa to na tempo, precyzję ruchów oraz odporność na zmęczenie.

·       Odtwarzanie wzoru powinno odbywać się wielokrotnie, ponieważ chodzi o przyswojenie określonych nawyków ruchowych.

 

Zajęcia końcowe:

Na zakończenie zajęć należy przeprowadzić krótkie ćwiczenia relaksacyjne, skupiające się przede wszystkim na rozluźnieniu mięśni używanych w trakcie zajęć właściwych. Ponad to można także zastosować ćwiczenia logopedyczne –oddechowe i usprawniające artykulatory. Bardzo ważne jest to, aby zajęcia te przebiegały w przyjaznej atmosferze, mając na uwadze ich odprężający charakter.

Programowanie zajęć Metodą Dobrego Startu 

·       Do pracy z uczniami młodszymi i głębiej zaburzonymi należy wykorzystać „Piosenki i rysunki”.

·       Są one najodpowiedniejsze, ponieważ wzory do odtworzenia składają się z kropek i kresek, natomiast piosenki również są bardzo łatwe do zapamiętania.

·       Wskazuje się, że nad jednym wzorem można pracować miesiąc.

·       Wskazane jest, aby co tydzień zmieniać piosenkę do tego samego wzoru.

·       Zajęcia powinny być prowadzone kilka razy w tygodniu, lub nawet codziennie. Czas ich trwania uzależniony jest od możliwości dzieci (od 15 do 40 minut).

·       Zajęcia według programu „Piosenki i znaki” powinny odbywać się raz w tygodniu i trwać 30 - 45minut.

·       Podstawowy materiał stanowią figury geometryczne, z których co tydzień opracowywany jest jeden wzór.

·       Po rozpoczęciu nauki liter, można przejść od znaków graficznych do opracowywania liter i korzystać z programu „Piosenki na literki”

      Autorka metody sugeruje przygotowanie programu rocznej pracy z dzieckiem, przed przystąpieniem do pracy, zaznaczając jednocześnie, że program ten powinien być modyfikowany i dostosowywany w trakcie wykonywania ćwiczeń.

 

Z mojego doświadczenia

            Miałem okazję pracować Metodą Dobrego Startu z uczniami z Autyzmem. Bardzo podoba mi się organizacja zajęć. Porządkuje czas pracy i stopniuje trudność wykonywanych ćwiczeń. Uczniowie z autyzmem lubią schematyzację czasu pracy. Łatwo się wtedy wyciszają i podejmują działania edukacyjne. Kolejną zaletą zajęć jest to, że wykorzystuje muzykę i śpiew, co pozwala uczniom ze spektrum łatwiej zapamiętać treści nauczanych i ostatnim elementem jest różnorodność przez co zajęcia są ciekawe. U uczniów autystycznych metoda ta pomaga zwiększyć koncentrację na wykonywanym zadaniu. Powtarzający się schemat buduje poczucie bezpieczeństwa i niweluje trudne zachowania.

 

Zachęcam Państwa do zapoznawania się z metodami i próbowania wykorzystania ich na własnych zajęciach. Pamiętajmy, że Metoda Dobrego Startu wymaga dostosowywania za każdym razem do potrzeb ucznia, czy grupy.

 

Pozdrawiam Sławomir Wiewióra

 

Przydatne linki:

 

1.     https://www.youtube.com/watch?v=QNaC0U3-83w – MDS ćwiczenia praktyczne

2.     https://www.youtube.com/watch?v=Fu4eBY6PzF4 – o Metodzie Dobrego Startu

3.     https://www.youtube.com/watch?v=8Yctt5n7S7Q – przykładowe zajęcia MDS