POMOCE DYDAKTYCZNE

 Pomoce dydaktyczne 

    Witam po długieie nieobecności. Dziś trochę o pomocach dydaktycznych do pracy z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie w stopniu umiarkowany, znacznym i głębokim. Na rynku jest wiele takich materiałów jedne gorsze drugie lepsze. Są wydawane w rózny sposób: jedne w formie papierowej inne na stronach internetowych lub forach społecznościowych w formie pdf do druku. Są to materiały dostosowane do ogólnych założeń i specyfiki psychofizycznej ucznia. I to jest super - jednak wiemy, że umiejętności uczniów w obrębie tej samej niepełnosprawności mogą być różne. Potrzebujemy dziś materiałów bardziej spersonalizowanych i obejmujących ćwiczenie wiekszej ilości umiejętności za pomocą jednej karty. Niestety cieżko znaleźć takie materiały - i co wtedy?

    Cóż najlepiej przygotować swoje pomoce, które nie dość, że bedą spersonalizowane to również mogą nam pomóc w awansie zawodowym. Niektórzy powiedzą - to spory wysiłek i jeszcze bardzo pracochłonne. pamiętajmy że materiały możemy tworzyć podczas pracy z uczniem, w formie papierowej i ręcznie a dopiero potem przenieść pomysły na komputer. Dziś mamy sporo materiałów które da się dostosować, programy które pomagają tworzyć karty pracy np. Canva lub inne programy oparte na sztucznej inteligencji. Sam korzystam w pracy z takich rozwiązań. Na konieć wstawię materiał, który powstał w ciągu roku pracy z uczniem. 

    Bardzo zachęcam di tworzenia jednego materiału na rok a szybko bedziecie mieć własną i jedyną w swoim rodzaju biblioteczkę materiałów dydaktycznych do pracy z waszymi uczniami.

Pozdrawiam Sławomir Wiewióra 

 Ćwiczenia z grafomotoryki.pdf

  

zestaw materiałów z grafomotoryki

karta pracy z cyframi

dodatek do kart z cyframi

karta z literami 

dodatek do kart z literami 

Całe ćwiczenia mogę przesłac w pdf mailem. Prosze o kontakt na mojego maila: slawomir.wiewiora@gmail.com    😘😘😘😘

Odpowiedzialność prawna nauczycieli

 Dziś trochę o odpowiedzialności prawnej nauczyciela. Odpowiedzialność ta wynika ze specyfiki pracy jaką ma nauczyciel, gdyż jego zadaniem jest wychowanie, edukacja i sprawowanie opieki nad uczniami. Nauczyciel wypełniający obowiazki służbowe jest traktowany jak funkcjonariusz publiczny (podstawa prawna: art. 63, ust.1 ustawy Karta Nauczyciela stanowi, że nauczyciel podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny)

• i tu przykład: funkcjonariuszem publicznym jest: osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba w zakresie, w której uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnej (np.: dytektor szkoły wydając decyzje administracyjne w sprawach z zakresu obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, w sprawach skreślenia z listy uczniów) 

Specyfika pracy nauczyciela i spełnianych przez niego obowiązków sprzyja popełnianiu nadużyć, które są obciązone konsekwencjami prawnymi. Do tych nadużyć należą:

1. sprzedajność (art. 228 Kodeksu Karnego) - mówi o przyjmowaniu korzyści majątkowych lub osobistych w czasie pełnienia funkcji publicznej
2. przemoc fizyczna i psychiczna ( art. 207 Kodeksu Karnego) - stosowanie przemocy fizycznej lub psychicznej wobec ucznia w czasie pełnienia funkcji publicznej
3. narażeniae ucznia na utratę zdrowia lub życia (art. 160 Kodeksu Karnego)
4. niumyślne spowodowanie śmierci ( art, 155 Kodeksu Karnego)
5. spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ( art.156 Kodeksu Karnego)
6. naruszenie czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia ( art. 157 k.k.)
7. naruszenie nietykalności ( art. 217 k.k.)
8. ułatwienie spożywania napoju alkoholowego nieletniemu ( art. 208 k.k.)
9. nieudzielenie pomocy znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem u8traty życia lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowią mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby mna niebezpieczeństwo ( art. 162 k.k.)
10. porzucenie (lub pozostawienie) osoby małoletniej, choćby na chwile, bez opieki ( art. 210 k.k.)

§

To tylko najcieższe z nadużyć jakie mozę popełnić nauczyciel wykonując swoją pracę. Niektóre z nich dokonywane są z namysłem a inne z powodu braku należytej uwagi lub ignorowania procedur, które powinna posiadać każda szkoła. 

Nauczyciel podejmując pracę zobowiązuje się do przeztrzegania przepisów Prawa Oświatowego, przepisów BHP i wszelkich regulaminów obowiązujących w dany miejscu pracy i Procedur postępowania w różnych zaistniałych sytuacjach. niestety nieznajomość prawa nie zwalnia nauczyciela z ponoszenia konsekwencji za jego nieprzestrzeganie. Kary zaś mogą być różne od ukarania nauczyciela naganą aż do wydalenia nauczyciela z zawodu. Waryo więc na wstępie zaponać się z prawem i obowiązkami nauczyciela jak również ze statutem szkoły i wszelkimi regulaminami. 

    Ważnym elementem prawa w szkole są procedury, które mogą nas uchronić od przykrych konsekwencji, gdy wydarzy się wypadek ucznia lub inna nieprzyjemna sytuacja nie tlko na terenie szkoły, ale również w czasie wyjść edukacyjnych, czy wycieczek szkolnych lub imprez np. dyskoteka. Szkoły Specjalne wymagają dodatkowych procedur odnośnie postepowania w trudnych sytuacjach z uczniem niepełnosprawnych. 

                                                     💦💦💦💦💦💦💦💦💦💦

Przykład procedury:

KSIEGA PROCEDUR BEZPIECZEŃSTWA

Procedura nr 5

 

PROCEDURA PODAWANIA LEKÓW DZIECIOM PRZEWLEKLE CHORYM W

ZESPOLE SZKÓŁ SPECJALNYCH IM. L. J. KERNA W KRAKOWIE

 

 

Podstawa prawna:

-      art. 5 i 155 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 59
z późn. zm.),

-      art. 6 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r.

poz. 967),

-      rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r.
w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach
i placówkach (Dz. U. z 2003 r. Nr 6 poz. 69 ze zm.),

-      stanowisko Ministra Zdrowia w sprawie możliwości podawania leków dzieciom przez

nauczycieli w szkole i w przedszkolu z dnia 4 maja 2010 r.

-      Ustawa z dnia 12 kwietnia 2019 r. – o opiece zdrowotnej nad uczniami

I. Postanowienia ogólne

1. W szkole dopuszcza się możliwość podawania leków w przypadku uczniów przewlekle chorych pod warunkiem, że rodzic/opiekun prawny nie ma możliwości podania leki przed przyprowadzeniem dziecka do szkoły lub po jego odebraniu lub też podanie leku wiąże się z chorobą przewlekłą wywołującą stan nagły (np. padaczka).
2. W stanach nagłych nie związanych z chorobą przewlekłą (np. pogorszenie stanu zdrowia ogólnego, wypadek itp.) leków nie podaje się (dotyczy np. leków przeciwbólowych, syropów, witamin, antybiotyków itp.).
3. Stan nagły zagrażający zdrowiu i życiu ucznia zobowiązuje do pracownika szkoły do postępowania zgodnie z „Procedurą postępowania w sytuacjach nagłych zagrażających zdrowiu i życiu ucznia niepełnosprawnego”.

II. Obowiązki i prawa rodziców/opiekunów prawnych

1. Rodzice/opiekunowie prawni dziecka przewlekle chorego mają prawo zwrócić się        w formie pisemnej z prośbą o podawanie leków dziecku przewlekle choremu, jeśli podanie leku nie może odbyć się przed przyprowadzeniem dziecka do szkoły lub po jego odebraniu.
2. Rodzice/opiekunowie prawni dziecka przewlekle chorego są zobowiązania do poinformowania szkołę o stanie zdrowia dziecka podczas zapisu (p. 12 Wniosku o przyjęcie ucznia do SPS im. L. J. Kerna) lub w momencie jej zdiagnozowania.
3. Rodzice/opiekunowie prawni dziecka przewlekle chorego są zobowiązania do stałej współpracy z wychowawcą i dyrekcją szkoły. Przez współpracę rozumiemy między innymi bieżące informowanie o zmianie stanu zdrowia, reagowanie na telefon od wychowawcy lub dyrektora szkoły i  - w sytuacjach nagłych - stawienie się do szkoły na wezwanie  (możliwie jak najszybciej).
4. Konieczne jest dostarczenie leku (oryginalnie zapakowanego, w terminie ważności) do szkoły oraz dołączenie zlecenia lekarskiego oraz pisemnego upoważnienia do podawania dziecku leków, zawierającego informację o sposobie przechowywania i podawania leku. Wymóg ten dotyczy także uczniów pełnoletnich.

III. Obowiązki i prawa pracowników szkoły

1. Pracownik szkoły nie ma obowiązku przyjąć do realizacji zadania polegającego na podawaniu leku dziecku przewlekle choremu.
2. Pracownik szkoły może wyrazić zgodę na podawanie leku. Zgoda ma formę pisemną.
3. Przed podaniem leku pracownik szkoły kontaktuje się telefonicznie z rodzicem/opiekunem prawnym dziecka przewlekle chorego w celu uzyskania potwierdzenia, że w danej sytuacji podanie leku jest zasadne (np. napad padaczkowy).
4. W sytuacji, kiedy kontakt z rodzicem/opiekunem prawnym jest nieskuteczny, pracownik szkoły podejmuje decyzję o podaniu leku po konsultacji z innym, przeszkolonym pracownikiem.
5. Podanie leku zawsze odbywa się w obecności drugiego pracownika.
6. Nauczyciel ma obowiązek powiadomienia rodziców/opiekunów prawnych o podaniu leku (powód, godzina, dawka). 

Procedura zawiera 2 załączniki

Procedura wchodzi w życie z dniem ……………………………………………………………

Data przeglądu/aktualizacji procedury …………………………………………………………

Osoby dokonujące przeglądu/ aktualizacji:

……………………………………………………

……………………………………………………

……………………………………………………

 

💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙💙

 

   Załącznik 1

 

 

UPOWAŻNIENIE RODZICÓW

DO PODAWANIA LEKÓW DZIECKU Z CHOROBĄ PRZEWLEKŁĄ

 

 

 

 Ja, niżej podpisany ………………..............................................................................................

                                                            (imię, nazwisko rodzica/opiekuna prawnego dziecka)

 

upoważniam Panią ……………………………………………………………..……………….

                                                                                (imię, nazwisko nauczyciela/pracownika)

 

do podawania mojemu dziecku  …………………………………………………………..…….

                                                                                             (imię, nazwisko dziecka)

 

leku ………………………………………………………………………………………..….....

 

………………………………………………………………………………………………...…

 

………………………………………………………………………………………………...…

                               (nazwa leku, dawka, częstotliwość podawania/godzina, okres leczenia)

 

w związku z chorobą przewlekłą ……………………………………………………………….

                                                                                      (nazwa jednostki chorobowej)

 

 

Oświadczam, iż nie będę dochodził/ła żadnych roszczeń od osoby upoważnionej do podawania leku mojemu dziecku. Jestem świadomy/a, iż osoba upoważniona nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek ujemne skutki wynikłe po podaniu lekarstwa
u dziecka oraz nie ponosi odpowiedzialności za przebieg procesu leczenia i jego efekty.

 

 

Do upoważnienia dołączam aktualne zaświadczenie lekarskie o konieczności podawania leku.

 

 

                                                     ……………………………………………………………...

                                                           (imię, nazwisko rodzica/opiekuna prawnego dziecka)

 

💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚💚

                  

 

 Załącznik 2

 

 

 

ZGODA NAUCZYCIELA/PRACOWNIKA SZKOŁY

NA PODAWANIE LEKÓW DZIECKU Z CHOROBĄ PRZEWLEKŁĄ

 

 

 

Ja, niżej podpisany ………………………………………………………………………….…..

                                                                  (imię, nazwisko nauczyciela)

 

wyrażam zgodę na podawanie dziecku ………………………………………………..………..

                                                                                                    (imię, nazwisko dziecka)

 

leku ………………………………………………………………………………………..........…….

 

………………………………………………………………………………………………...…

 

………………………………………………………………………………………...…………

                                (dawka, nazwa leku, częstotliwość podawania/godzina, okres leczenia)

 

 

 

                                                         ……………………………………………………..

                                                                       (imię, nazwisko nauczyciela)

 

Oświadczam, że zostałem poinstruowany o sposobie podania leku/wykonania czynności medycznej.

 

 

Oświadczam, że za zgodą Rodzica nie ponoszę odpowiedzialności za jakiekolwiek ujemne skutki wynikłe po podaniu lekarstwa u dziecka oraz nie ponoszę odpowiedzialności za przebieg procesu leczenia i jego efekty.

 

 

 

………………………………………..............                                    ……...………………….……………….                       (imię i nazwisko rodzica/opiekuna prawnego)                                                 (imię i nazwisko nauczyciela)

💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛💛

Taka procedura pokazuje w jakim wypadku można dziecku podać lek na terenie szkoły. Musi być zlecenie lekarza, w którym zawarta jest infolmacja dlaczego dziecko musi zarzywać lek (choroba przewlekła lub lek wyciszający trudne zachowania), kiedy podawać i w jakiej dawce. Rodzic zobowiązany jest dostarczyć zlecenie wraz z lekiem w orginalnym opakowaniu, musi być zgoda słowna bądź pisemna nauczyciela na podanie tego leku i musi on być przechowywany w miejscu niedostepnym dla osób postronnych. W razie problemów nauczyciel i dyrektor posiadają stosowne dokumenty i procedurę która chroni nauczyciela przed konsekwencjami prawnymi. warunkiem jest, że nauczyciel przestyrzegał procedury. 

Oczywiście post nie wyczerpuję tematu związanego z odpowiedzialnością prawną nauczycieli, ale daję sygnał, że trzeba zgłębiać temat i zachencam do poszukiwania szkoleń na portalach edukacyjnych. Wiedza na ten temat może nam uratować karierę . 

pozdrawiam Sławomir Wiewióra 

Metoda wielozmysłowa w nuczaniu uczniów ze specjalnymi potrzebamin edukacyjnymi

 

Metoda wielozmysłowa w nauczaniu uczniów z upośledzeniem umysłowym głębokim

Wprowadzenie

Nauczanie uczniów z upośledzeniem umysłowym głębokim to zadanie wymagające szczególnej troski, cierpliwości i zaangażowania. Tradycyjne metody dydaktyczne często okazują się niewystarczające, dlatego coraz większą popularność zyskuje metoda wielozmysłowa. Ta metoda, bazująca na stymulacji rozmaitych zmysłów (wzrok, słuch, dotyk, smak, węch), okazuje się niezwykle skuteczna w nauczaniu i rozwoju umiejętności dzieci z głębokim upośledzeniem umysłowym.

Zrozumienie potrzeb uczniów

Dzieci z głębokim upośledzeniem umysłowym charakteryzują się znacznymi ograniczeniami poznawczymi i adaptacyjnymi. Mogą one mieć trudności z przetwarzaniem informacji, koncentracją, komunikacją i samodzielnym funkcjonowaniem. Dlatego podstawowe zadanie nauczycieli i terapeutów polega na stworzeniu środowiska edukacyjnego, które wspiera ich rozwój w sposób holistyczny i indywidualny. Kluczową rolę odgrywa tu metoda wielozmysłowa, która angażuje różne kanały percepcyjne, umożliwiając efektywniejsze przyswajanie wiedzy i umiejętności.

Metoda wielozmysłowa – podstawy i założenia

Metoda wielozmysłowa opiera się na założeniu, że nauczanie angażujące różne zmysły jest bardziej efektywne, ponieważ umożliwia lepsze zrozumienie i zapamiętanie informacji. W kontekście uczniów z głębokim upośledzeniem umysłowym, metoda ta pozwala na:

1.    Stymulację percepcji i integracji sensorycznej: Dzieci mogą doświadczać świat wielozmysłowo, co pomaga im rozwijać zdolności poznawcze i sensoryczne.

2.    Wzmacnianie motywacji i zaangażowania: Wielozmysłowe nauczanie jest bardziej atrakcyjne i angażujące, co zwiększa motywację uczniów do uczestnictwa.

3.    Tworzenie spersonalizowanego planu edukacyjnego: Każde dziecko jest inne, dlatego metoda wielozmysłowa umożliwia dostosowanie strategii nauczania do indywidualnych potrzeb i możliwości ucznia.

Zastosowanie metody wielozmysłowej

1.    Stymulacja wzrokowa: Korzystanie z obrazków, filmów, kolorów i światła pomaga uczniom z głębokim upośledzeniem umysłowym rozwinąć umiejętności obserwacji i rozpoznawania. Przykładem może być użycie kolorowych obrazków w nauczaniu słownictwa lub prostych historii.

2.    Stymulacja słuchowa: Muzyka, dźwięki natury, różne tony głosu – wszystko to może wpływać na poprawę umiejętności komunikacyjnych i koncentracji. Słuchanie opowiadań, piosenek czy dźwięków otoczenia może być elementem codziennych zajęć.

3.    Stymulacja dotykowa: Dotyk jest jednym z najważniejszych zmysłów w nauczaniu wielozmysłowym. Użycie różnych tekstur, materiałów, ciepła i zimna pomaga uczniom lepiej zrozumieć otaczający ich świat. Dotykowe książki czy zabawy z piaskiem lub gliną mogą mieć duże znaczenie.

4.    Stymulacja smaku i węchu: Te zmysły również mogą być wykorzystywane, choć rzadziej. Wprowadzanie różnych smaków i zapachów (np. podczas gotowania) może być interesującym elementem zajęć, pomagającym dzieciom odkrywać nowe doznania.

Przykłady praktyczne

Metoda wielozmysłowa może być z powodzeniem stosowana w różnych kontekstach edukacyjnych. Oto kilka przykładów:

1.    Zajęcia plastyczne: Używanie różnych materiałów (farby, kredki, plastelina) i technik (malowanie palcami, rysowanie, lepienie) pozwala na stymulację wzroku i dotyku, rozwijając jednocześnie kreatywność i zdolności manualne uczniów.

2.    Muzyka i rytmika: Gra na prostych instrumentach muzycznych, śpiewanie, rytmiczne klaskanie czy tańce pozwalają na aktywne zaangażowanie słuchu i ruchu. Muzyka może być także wykorzystywana do relaksacji i regulacji nastroju uczniów.

3.    Zajęcia kulinarne: Gotowanie prostych potraw angażuje niemal wszystkie zmysły: wzrok (obserwacja produktów, kolorów), dotyk (ugniatanie, mieszanie), smak i węch (próbowanie, wąchanie), a także słuch (odgłosy podczas gotowania). Takie zajęcia uczą także praktycznych umiejętności życiowych.

4.    Zabawy sensoryczne: Użycie piasku, wody, ryżu, różnych tekstur i faktur pozwala dzieciom na eksperymentowanie i odkrywanie. Takie zabawy pomagają w rozwijaniu wyobraźni, zdolności analitycznych oraz motorycznych.

Korzyści metody wielozmysłowej

Metoda wielozmysłowa przynosi wiele korzyści, zarówno dla uczniów, jak i nauczycieli:

1.    Lepsze przyswajanie wiedzy: Angażowanie różnych zmysłów sprzyja lepszemu zrozumieniu i zapamiętywaniu informacji.

2.    Zwiększenie motywacji i zaangażowania: Nauczanie staje się bardziej atrakcyjne i angażujące dla uczniów.

3.    Adaptacja do indywidualnych potrzeb: Możliwość dostosowania metod i materiałów do indywidualnych potrzeb ucznia.

4.    Wzmacnianie umiejętności społecznych i komunikacyjnych: Praca w grupie, wspólne zabawy i projekty rozwijają umiejętności interpersonalne i komunikację.

 

Wnioski

Nauczanie uczniów z głębokim upośledzeniem umysłowym to wyzwanie, które jednak daje ogromną satysfakcje. Metoda wielozmysłowa, dzięki swoim założeniom i zróżnicowanym technikom, pozwala na skuteczne i atrakcyjne prowadzenie zajęć dostosowanych do indywidualnych potrzeb uczniów i możliwości psychofizycznych.

Sławomir Wiewióra

Metody pracy z uczniem niepełnosprawnym

                                   Metody pracy z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie

 

METODA PORANNY KRĘG

            Metoda ta jest metodą wielozmysłową (polisensoryczne), obejmującą swym zasięgiem wszystkie zmysły: dotyk, słuch, wzrok, węch, smak. Metodę tę  opracowała Hedwig Abel (Niemcy), a zaadoptował dla młodszych dzieci Jacek Kielina. Przedstawione w niej oddziaływania mają pobudzać zmysły w sposób odmienny dla każdej pory roku, aby podkreślać zmiany zachodzące   w przyrodzie. Otaczający nas świat jest źródłem zróżnicowanych bodźców, a pora roku kojarzy się z kolorem, smakiem, obrazem, zapachem itp. Metoda Porannego Kręgu przypisuje każdej z pór roku inną symbolikę, narzuca kolor, żywioł, smak, zapach, bodźce wzrokowe, słuchowe. Wielostronne pobudzanie zmysłów jest najlepszym sposobem przekazywania informacji o tym co znajduje się wokół nas, a najlepszymi pomocami dydaktycznymi są te zaczerpnięte z przyrody. Stymulacja polisensoryczna, to nauka życia przez życie, to celowe kształtowanie bodźców w celu wywołania zaplanowanych wrażeń i uczuć. Umożliwia poznawanie poprzez patrzenie, słuchanie, dotykanie, wąchanie i smakowanie czyli tworzenie globalnego, wielozmysłowego obrazu danego pojęcia. Należy pamiętać, że zmysły to podstawa rozwoju każdego człowieka bowiem dostarczają one informacji o otaczającym nas świecie, wpływając na proces uczenia się i poznawania. Bez ich aktywizacji rozwój człowieka jest niemożliwy. Każda pora roku kojarzy się nam z kolorem, smakiem, obrazem, zapachem. Metoda Porannego Kręgu przypisuje każdej z pór roku inną symbolikę. Tutaj kalendarz narzuca kolor, żywioł, smak, zapach, bodźce wzrokowe, słuchowe, wystrój sali – wszystko czym planujemy stymulować naszych wychowanków.

Metoda stymulacji polisensoryczne polega na pobudzaniu wszystkich zmysłów za pomocą symboli podstawowych, których źródłem jest świat przyrody.

Są to takie symbole jak:

·       żywioły

·       barwy

·       zapachy

·       smaki

·       wrażenia dotykowe i termiczne

Organizując „ poranny krąg” nauczyciel nie zamierza czymkolwiek zastąpić bodźców płynących ze świata natury, są one dla niego tylko inspiracją. Kluczowym celem zajęć winno być spotkanie, przyjemne i satysfakcjonujące dla obu stron. Zależy to w dużym stopniu od naszej postawy, od naszej motywacji, od tego, w jakim stopniu uda się nam przezwyciężyć własną senność, zły nastrój, zostawić za drzwiami własne problemy, tak by w sposób możliwie całkowity skoncentrować swoją uwagę na osobach, z którymi się spotykamy. Szczególne znacznie ma to w momencie, gdy podchodzimy do dziecka i wchodzimy z nim w bliski kontakt wzrokowy i dotykowy, masując mu dłonie, śpiewając piosenkę, wymawiając jego imię. Są to najważniejsze momenty zajęć.

Rodzaje bodźców na, których opierają się zajęcia „Porannego Kręgu”

Bodźce wzrokowe:

Najważniejszym bodźcem wzrokowym jest nauczyciel prowadzący zajęcia:

·      elementem najbardziej oddziałującym na dzieci jesteśmy my sami: nasza postawa, nastrój uwidaczniający się w postawie ciała, twarzy, ruchach;

·      pozostałe elementy są tylko narzędziami mającymi stworzyć nastrój, atmosferę, jego oprawę i rytuał.

 

Od nauczyciela zależ jakość zajęć:

- język ciała ( nauczyciel rozluźniony lub spięty, zmęczony lub tryskający energią),

- głos ( dzięki odpowiedniej głośności oraz szybkości mówienia możemy uspokoić lub pobudzić, stworzyć atmosferę oczekiwania lub radości),

- kontakt wzrokowy ( główne źródło rozwoju dialogu).

 

Duże znaczenie w odbiorze wzrokowym mają barwy. Do każdej pory roku przypisany jest inny kolor

ü  jesień – kolor żółty, kolor dojrzałych owoców i spadających liści; jest kojarzony z radością

            życia, barwa żółta wzmacnia wolę, przekazuje ciepło serca;

ü  zima – kolor biały, do której należy także błękit, który przypomina zimowy chłód, jest

            kolorem ciszy i spokoju;

ü  wiosna - kolor zielony symbolizujący budzenie się do życia przyrody, zieleń łagodzi,

            przynosi zadowolenie, uspokaja i odpręża;

ü  lato - kolor czerwony kojarzony z gorącem oraz rozgrzanym słońcem, bardzo silnie pobudza.

 

Można dostosować salę używając różnych elementów kolorystycznych związanych z daną pora roku np.: powiesić na ścianach płachty materiału, przystroić szafki lub półki balonikami, użyć podkładek na stół w odpowiedniej barwie.

 

Bodźce dotykowe:

ü Szczególną uwagę powinniśmy poświęcić naszym rękom, dotyk powinien być przekonujący i precyzyjny, a nie mechaniczny i bezmyślny.

ü Podstawową propozycją jest masaż dłoni wykonany na przywitanie, towarzyszy mu piosenka, dzieci „przeżywają” swoje ręce przez masowanie ich, głaskanie czy uciskanie.

ü Olejek używany do masażu najpierw rozgrzewa się we własnych dłoniach, powinien mieć własny, charakterystyczny dla danej pory roku zapach, taki sam jak wydziela lampka zapachowa, co wywołuje dodatkowe skojarzenia z pomieszczeniem i sytuacją, w jakiej odbywa się masaż.

 

Zapachy podobnie jak kolory, oddziałują na naszą psychikę

 

ü  podczas jesieni używamy lawendy, która łagodzi napięcia, uspokaja, wzmacnia,

ü  do zimy przypisana jest mięta, działa uspokajająco, wzmacniająco i rozluźniająco, oczyszcza drogi oddechowe,

ü  wiosną używamy olejku cytrynowego, który działa antyseptycznie, pobudza apetyt i ożywia,

ü  do lata przyporządkowujemy zapach różany, działa on kojąco, uśmierza złość, gniew, „leczy” bezsenność, pomaga rozładować stres.

 

Słuch 

Każdej porze roku przypisany jest inny instrument muzyczny będący źródłem bodźców dźwiękowo - wibracyjnych

ü  Jesienią gramy wiatrem na dzwonach rurowych.

ü  Zimą posługujemy się dzwonkami i trójkątem.

ü  Wiosną używamy bębna.

ü  Latem jest to gong ( typu kościelnego) oraz grzechotka z piaskiem.

 

Bodźce smakowe:

 

Ich celem jest zwiększenie wrażliwości warg i języka, by pomóc w przeżywaniu przyjemności smakowania i delektowania się pokarmami. Ważny jest nie tylko smak, ale i zapach pokarmu.

ü  Jesienią podajemy dzieciom miód lub krem orzechowy.

ü  Zimą dzieci smakują miętowe pastylki w czekoladzie.

ü  Wiosną podajemy cytrynę posypaną cukrem, by poznały smak gorzko-kwaśny.

ü  Latem słodką konfiturę z wiśni.

 

W każdej porze roku możemy uczyć dzieci innej samogłoski :

• Jesienią jest to głoska „ e ”

• Zimą „ a ”

• Wiosną „ o ”

• Latem „ i ”

 

Wypowiedzenie jej będzie stanowić reakcję dziecka na wywołanie jego imienia, w ciemnym pokoju jako element nawiązania dialogu. Gdy dziecko odpowie, mówimy do niego kilka serdecznych, podtrzymujących dialog słów.

 

Równie ważną rolę odgrywają żywioły: powietrze, ogień, woda i ziemia. Są to bodźce bardzo cenne ze względu na charakter polisensoryczny i łatwo je dopasować do pór roku: jesień – powietrze, zima – woda, wiosna – ziemia, lato- ogień.

 

 

Powietrze - podstawowym rytmem naszego ciała jest oddychanie, powietrze potrzebne jest do życia. Na dworze odczuwamy powietrze jako coś delikatnego lub gwałtownego. Wiatr czujemy na skórze, jego działanie możemy zobaczyć i usłyszeć.

 

Woda – życie wzięło swój początek w wodzie oceanów, każdy z nas pierwsze dziewięć miesięcy życia spędza w wodach płodowych. Nasze ciało składa się w dużym procencie z wody. Możemy słuchać plusku wody, oglądać ją, poczuć jej krople i doświadczyć ciepła i zimna. Woda zimą zmienia się w lód – w czasie zajęć możemy stosować bodźce wywołane kontaktem z lodem, śniegiem.

 

Ziemia – szukamy podświadomie łączności z ziemią, która nas żywi i karmi. Stanowi nie tylko bodziec wzrokowy ale ma też swój zapach. Ziemię w czasie zajęć może symbolizować glina, którą smarujemy ręce dzieci.

 

Ogień to bodziec wzrokowy, ale daje też ciepło. Ogień zawsze fascynował człowieka. Przyciągał go, a jednocześnie wzbudzał lęk. Ogień przeżywamy jako coś pomocniczego, koniecznego, ale i groźnego.

 

 

CELE METODY PORANNEGO KRĘGU

 

Cel główny:

 

Głównym celem jest budowanie u uczniów poczucia radości, bezpieczeństwa, a co za tym idzie wzajemnego zaufania i komunikacji poprzez dostarczanie im określonej ilości i jakości bodźców sensorycznych pobudzających zmysły do działania.

W czasie „ porannego kręgu” chciejmy spotkać się z dziećmi jak najpełniej, przynosząc im poczucie bezpieczeństwa, ofiarowując przyjemność i zadowolenie.

Temu właśnie służy utworzenie kręgu, ciepły nastrój panujący w pomieszczeniu, zapalona świeca, znajomy zapach czyli rytuał, którego reguły są dobrze znane. Każdy element „porannego kręgu” powinien być dla dziecka przewidywalny, a więc bezpieczny.

 

Cele podrzędne:

 

Stymulacja percepcji wzrokowej:

- aktywizowanie zmysłu wzroku (doświadczanie bodźców wzrokowych),

- rozwijanie spostrzegawczości, koncentracji wzrokowej,

- wydłużanie czasu koncentracji wzroku na bodźcach wizualnych,

- rozwijanie kierunkowości spostrzegania (zdolności poruszania oczami we wszystkich

kierunkach i podążania wzrokiem za poruszającymi się przedmiotami),

- rozwijanie pamięci wzrokowej (przewidywanie kolejności następujących po sobie

czynności, przedmiotów, barw),

- kształcenie analizy i syntezy wzrokowej,

- oddziaływanie za pomocą barw na nastrój , samopoczucie i aktywizację dziecka.

 

Stymulacja percepcji słuchowej:

- aktywizowanie zmysłu słuchu,

- poszerzanie zasobu doświadczeń w zakresie percepcji słuchowej,

- usprawnianie koncentracji na bodźcach słuchowych,

- zmniejszanie lęku przed dźwiękami nieznanymi

- reagowanie na różne sygnały (szukanie źródła dźwięku),

- rozwijanie umiejętności różnicowania dźwięków otoczenia i dźwięków mowy (dźwięki

różnych przedmiotów, instrumentów, dźwięki natury, głos ludzki),

- doświadczanie znaczenia pojęć: cicho - głośno, dźwięki wysokie - niskie, szybkie - wolne,

przerywane - ciągłe,

- rozwijanie pamięci, analizy i syntezy słuchowej,

- rozwijanie koordynacji słuchowo - ruchowej i słuchowo - wzrokowej,

- aktywizowanie uczniów do wytwarzania dźwięków przy pomocy różnych przedmiotów,

instrumentów, aparatu głosowego,

- oddziaływanie na samopoczucie i nastrój.

 

Stymulacja percepcji dotykowej:

- zachęcanie ucznia do badania przedmiotów o różnej fakturze (aktywizacja zmysłu dotyku),

- nabywanie różnych doświadczeń dotykowych (ciepło - zimno, sucho - mokro, szorstko -

gładko itp.) i łączenie ich z różnymi przedmiotami i sytuacjami (rozwijanie pamięci

dotykowej),

- wyczuwanie poszczególnych części ciała w trakcie masowania ich różnymi materiałami.

 

Stymulacja percepcji węchowej:

- aktywizacja zmysłu węchu,

- gromadzenie doświadczeń węchowych (poznawanie różnych zapachów),

- poszukiwanie źródła zapachu,

- kojarzenie zapachu z różnymi substancjami.

 

Stymulacja percepcji smakowej:

- aktywizacja zmysłu smaku, - rozwijanie percepcji smakowej (akceptacja nowego smaku, posiłku),

- reagowanie na określony smak i nabywanie umiejętności różnicowania smaku.

 

Stymulacja zmysłu równowagi: - doświadczanie ruchu, - normalizowanie napięcia mięśniowego, - rozwijanie orientacji w schemacie ciała, - rozwijanie orientacji przestrzennej, - wzbogacanie aktywności.

 

 

 

 

Aktywizacja poszczególnych zmysłów za pomocą bodźców stosowanych w metodzie porannego kręgu przeprowadzana jest zawsze według stałego schematu, dzięki czemu dzieci uczą się identyfikować działania i przewidywać zdarzenia, co ma znaczący wpływ na rozwijanie u nich poczucia bezpieczeństwa.

Główną formą prowadzenia zajęć metodą porannego kręgu jest forma grupowa, która ma duże znaczenie dla uspołeczniania dzieci zwłaszcza z głęboką niepełnosprawnością intelektualną.

Dzieci siedzą w kręgu zwrócone do siebie twarzami. Nauczyciel podchodzi kolejno do każdego dziecka i wspólnie z nim wykonuje daną czynność. Dziecko jest zmuszone do czekania na swoją kolej, co pozwala mu na odbieranie wrażeń płynących z przebywania z innymi, obserwowania ich w takiej samej sytuacji, w tym samym działaniu, zainteresowania ich ruchami czy minami.

Umożliwiamy dzieciom bycie w grupie, ale nie pozbawiamy indywidualnego kontaktu                         z nauczycielem.

 

 

ETAPY PORANNEGO KRĘGU

 

1. Zapalenie lampki zapachowej (jesień – lawendowy, zima – miętowy, wiosna – cytrynowy, lato – zapach różany).

2. Obejście z lampką kręgu dzieci, wymienienie imion, zwrócenie uwagi na cechy ognia

ciepły, jasny.

3. Śpiewanie powitalnej piosenki, w której wymienia się imię każdego dziecka,

i jednoczesne masowanie dłoni oliwką zapachową (zapach oliwki powinien być taki sam

jak lampki zapachowej, piosenką mogą być np. dwukrotnie powtarzające się słowa „Witaj

... (imię dziecka), jak się masz. Wszyscy cię witamy. Wszyscy cię kochamy, bądź wśród

nas”.

4. Krótkie opowiadanie o danej porze roku, w którym możemy pokazać różne ciekawostki

przyrodnicze z nią związane (wiosna – podlewanie rzeżuchy, zboża w doniczkach, lato –

zwrócenie uwagi na wysoką temperaturę; przy demonstracji możemy otwierać okna,

jesień – oglądanie liści i kasztanów, zima – obserwowanie śniegu, zwrócenie uwagi na niską temperaturę).

5. Spotkanie z żywiołem

wiosna – rozcieramy dzieciom glinę na dłoniach, najpierw jest mokra, śliska i zimna, a później ciepła, szorstka i krucha;

lato – zapalamy świece lub lampion, opowiadamy o ogniu i pokazujemy jego właściwości, na koniec zdmuchujemy lub zalewamy ogień wodą;

jesień – rozwiewamy suche liście, poruszamy tkaninami na ścianach, rozwiewamy włosy

dzieciom suszarkami;

zima – demonstrujemy wodę w stanie ciekłym i stałym, dzieci dotykają lodu, który jest

zimny, śliski, i mokry.

6. Demonstracja instrumentu muzycznego - gra nauczyciel i jeśli to możliwe, dzieci; - wiosną na bębnie, - latem na gongu, - jesienią na dzwonach rurowych, - zimą na dzwonkach i trójkącie. 7. Zakładanie na głowy dzieci kolorowych chust - kolor chusty zgodny z barwą pory roku,

następnie dziecko samo (lub z pomocą) ściąga chustę z głowy.

8. Zaciemnienie sali - szukanie z lampką dzieci, wymawianie ich imion, dziecko w miarę

możliwości odpowiada odpowiednią głoską; wiosną – „o”; latem – „i”; jesienią – „e”; a zimą – „a”, albo inaczej daje znak, gdzie się znajduje, na przykład przez podniesienie ręki

albo nogi).

9. Zapalenie lampy nadfioletowej - w ciemnościach i w świetle nadfioletowym pokazujemy

fosforyzujące zabawki, zimą możemy rozdmuchiwać kawałki białego papieru jako płatki

śniegu).

10. Zastosowanie bodźców smakowych - podajemy dzieciom jedzenie o odpowiednim

smaku (pamiętajmy o higienie i osobnej łyżeczce dla każdego dziecka):

- latem – słodką wiśniową konfiturę, - jesienią – miód lub krem orzechowy, - zimą – miętowe pastylki, - wiosną – cytrynę z cukrem.

11. Gaszenie lampki zapachowej.

 

 

 

Podsumowanie

Metoda „ Poranne Kręgu” jest określana jako wielozmysłowa. Jej szczególnym walorem jest bowiem fakt, że obejmuje swym zasięgiem wszystkie zmysły: dotyk, wzrok, słuch, węch i smak. Oddziaływania na zmysły mają je aktywizować w sposób odmienny dla każdej pory roku. Metoda ta zakłada, że polisensoryczne pobudzanie zmysłów jest najlepszym sposobem przekazywania cennych informacji o tym co nas otacza i że najlepszymi pomocami dydaktycznymi są te zaczerpnięte z natury. Metoda ta jest cenna też z tego względu, że formą zajęć jest spotkanie grupowe, które umożliwia kontakt z rówieśnikami. Jej przebieg zmusza dziecko do czekania na swoją kolej, co pozwala na odbieranie wrażeń płynących z przebywania z innymi dziećmi, obserwowania ich w takiej samej sytuacji, w tym samym działaniu, zainteresowania ich ruchami czy minami. Niewątpliwie jest to korzystne dla naszych uczniów, gdyż umożliwia im bycie w grupie, ale zarazem nie pozbawia indywidualnego kontaktu z nauczycielem. Każdy element „porannego kręgu” jest dla dziecka przewidywalny, a więc bezpieczny. Metoda ta buduje u uczniów poczucie radości, wzajemnego zaufania i bezpieczeństwa.

Jesteśmy przekonane, że metoda ta trafi do dzieci i się im spodoba. Mamy też nadzieję, że spotka się z zainteresowaniem ze strony nauczycieli, gdyż w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną komunikowanie i odbieranie otaczającego świata odbywa się przede wszystkim na poziomie zmysłów. Kluczowym celem „Porannego Kręgu” winno być spotkanie przyjemne i satysfakcjonujące dla obu stron. Czy takie będzie dla dzieci, zależy w dużym stopniu od nas. Czy takie będzie dla nas, zależy wyłącznie od nas samych.

Chciejmy więc w czasie „ porannego kręgu” spotkać się z dziećmi jak najpełniej, przynosząc im poczucie bezpieczeństwa, ofiarowując przyjemność i zadowolenie.

 

 

 

 

Bibliografia:

1.     Kielin J.: „ Rozwój daje radość ” GWP 1999.

2.     Chodkowska M. (1998) „ Pedagogika specjalna wobec potrzeb teraźniejszości i wyzwań przyszłości ”, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

3.     Kościelak R. (1989) „ Psychologiczne podstawy rewalidacji upośledzonych umysłowo”, Warszawa, PWN.

4.     Kościelska M. (1998) „ Oblicza upośledzenia ”, Warszawa, PWN.

5.     Piszczek M. (2000) „ Edukacja uczniów z głębokim upośledzeniem umysłowym ”, Warszawa, CMPP-P MEN.

6.     Mass. Violeta „ Uczenie przez zmysły – wprowadzenie do teorii integracji sensorycznej ” – WSiP, Warszawa 1998.

7.     Frochlich A. – „ Jak to pachnie i smakuje ” – Wydawnictwo „Jedność”, Kielce 2002.

 

 

 

 pozdrawiam serdecznie Sławomir Wiewióra 

P.S. zachęcam do komentowania i zapraszam do współtworzenia bloga